ماهیت انشاء و خبر، عقد و ایقاع و مبرز آن‌ها
شرح و تعلیقه بر «التنقیح فی شرح المکاسب» آیت‌الله سید ابوالقاسم خوئی

نویسنده: احمد اسماعیل تبار
قطع: وزیری
نوع جلد: شومیز
زبان: فارسی/عربی
سال چاپ: 1404
نوبت چاپ: اول
تعداد صفحه: 152
شابك: 6-5-87976-622-978

متون فقهی تحلیلی معاملات (۲) به تحلیل ماهیت قراردادها پرداخته است تا بعد از روشن شدن رابطه شخص با مال، نوع فعالیت او نیز با مال شناخته شود تا قانونمندی کامل و جامع بر رفتار مالی شخص همواره برقرار باشد. فعالیت اقتصادی بین شخص و مال به دو بخش عمومی تحت ولایت فقیه حاکم و ولایت مالک جامع‌الشرایط حتی نسبت به اموال وقفی برقرار می‌شود چون مال وقفی سرانجام تحت ولایت حاکم قرار می‌گیرد یا این‌که تحت ولایت متولی خاص اداره می‌شود که در نتیجه به همان دو بخش اقتصاد عمومی و خصوصی بازمی‌گردد اما جریان حلقه‌های تولید، خدمت و مصرف اقتصاد با عقد و معامله همراه است. ارکان ماهیت عقد و معامله به ۱- عهدی یا تملیکی یا اذنی ۲- معاوضی یا غیرمعاوضی ۳- ضمانی یا امانی ۴- لازم یا جایز بودن شناخته می‌شود.
عقد، مهم‌ترین عمل جوانحی است که به سه نوع عهدی یا تملیکی یا اذنی توسط ولیّ، انشاء می‌شود. ولیّ بر مال، خواه حاکم یا مالک، آن را حسب شرایط، اراده یا انشاء می‌کند و شخص قابل، آن را می‌پذیرد. اصل در عقد و معاملات، عهدی است و رساندن معنای تملیک یا اذن، قرینه تعیین‌کننده‌ای لازم دارد.